|
Emeklilik Maaşı ,sigortalının çalıştığı dönemlere göre 3 ayrı şekilde
hesaplanmaktadır.
1. Dönem 31.12.1999 tarihine kadar olan çalışma süreleri,
2. Dönem 01.01.2000 tarihinden 30.09.2008 tarihine kadar olan süreleri,
3. Dönem 01.10.2008 tarihi sonrası çalışma sürelerini kapsamaktadır.
Emeklilik maaşının hesaplanması için sigortalının bu üç döneme ait kısmi
aylıkları ayrı ayrı hesap edilir. Hesap edilen kısmi aylıklar
güncelleştirildikten sonra toplanarak emeklilik maaşı tespit edilir.
1.DÖNEM İÇİN KISMİ AYLIK HESAPLAMASI
Bu döneme ait hesaplamalarda OYK (Ortalama Yıllık Kazanç) ve gösterge sistemi
kullanılmaktadır.
Ortalama yıllık kazanç, sigortalıların prime esas kazançları dikkate alınarak
hesaplanmakta olup, aylığın miktarını belirleyen unsurlardan biridir. OYK hesabı
için sigortalının 2000 yılı öncesine ait son 5 (üst göstergeden aylığa hak
kazanıyorsa 10) takvim yılındaki prime esas kazançlar toplamının 5’e ( ya da 10)
bölünmesiyle belirlenir. 5 veya 10 takvim yılından daha az takvim yılında prim
ödemiş olan sigortalı için ortalama yıllık kazanç, prim ödenen takvim yılları
esas alınmak suretiyle belirlenir.
Aylıkların hesabına esas alınacak göstergeler, sigortalının ortalama yıllık
kazancına, çalıştığı kurum statüsüne ait gösterge veya üst gösterge tespit
tablosundan eşit sayının, tabloda eşit sayı yoksa en yakın sayının karşılığı
olarak tespit edilir.
Sigortalının eski sisteme göre hesaplanacak aylığı Gösterge x Katsayı x ABO
formülüne göre belirlenir. Bu formülde katsayı 12000 olarak alınır. ABO (Aylık
Bağlama Oranı) ise yaşlılık aylığının gösterge veya üst göstergeden hak
kazanılmasına göre değişkenlik gösterir:
Gösterge tablosundan hak kazanılan aylıkların baz oranı % 60’dır. Üst gösterge
tablosundan bağlanacak aylıkların oranı ise her derecenin her kademesi için ayrı
ayrı belirlenmiş olup, % 50 ile % 59.9 arasında değişir . Bu şekilde baz alınan
oranlar; sigortalının kadın ise 50, erkek ise 55 yaşından sonra doldurduğu her
tam yaş için ve 5000 günden fazla ödediği her 240 günlük prim için % 1
artırılır, 5000 günden noksan ödediği her 240 günlük prim için % 1 eksiltilir.
Ancak, özel koşullara göre bağlanan aylıklarda bu indirim uygulanmaz. Bu şekilde
bulunan aylıkların oranı % 45’den az, % 85’den fazla olamaz.
Örnek olarak; ABO %60, Göstergesi 14500 olarak hesaplanmış bir sigortalının bu
döneme ait aylığı Gösterge x Katsayı x ABO formülü kullanılarak 14500 x
12000 x(60/100) = 104.400.00 TL olarak bulunur. Bulunan bu miktara TA1
(1.Dönemin Tam Aylığı) diyeceğiz. Bu döneme ait tam aylık 79.590.000 liradan
az olamaz. Hesaplanan maaş bu değerden az çıkarsa, 79.590.000 olarak kabul
edilir..
Bu döneme ait Kısmi Aylığı (KA1) bulmak için TA1, Dönem Ağırlığı (DA1) ile
çarpılır. Dönem Ağırlığı 1.döneme ait prim gün sayısının, toplam prim gün
sayısına bölümüne eşittir. Örneğimizdeki sigortalı 4000 günü 1.döneme (2000 yılı
öncesine) ait olmak üzere toplam 5000 prim gün ödemişse, Dönem Ağırlığı 4000/5000 =
0.80 olarak bulunur. Bu döneme ait Kısmi Aylık (KA1) ; TA1 x DA1 formülü ile
104.400.000 x 0.8 = 83.520.000 TL olarak bulunur.
Bulunan KA1 değeri önce Aralık/1999 ayı TÜFE artış oranı (yüzde 5.9) kadar
artırılarak Ocak/2000 ayına taşınır. Bu değer 1.10.2008 tarihine kadar
geçen takvim yılları için her yılın Aralık ayına göre açıklanan TÜFE artış oranı
ve gelişme hızı kadar ayrı ayrı artırılır. Bulunan değer bu kez TÜFE artış
oranı ve gelişme hızı x 0.3 oranında artırılarak emeklilik talep yılı
başına kadar tekrar arttırılarak güncellenmiş KA1 bulunur. 1.Dönem için emekli maaşınıza
katılacak miktar bu güncellenmiş KA1 değeridir.
Bu hesaplama yöntemi oldukça karışık olup Gösterge Tablolarına, Aylık Bağlama
Tablosuna, 2000 yılından günümüze kadar Yıllık TÜFE ve Gelişme Hızı değerlerinin
bilinmesine ihtiyaç duymaktadır.
2.DÖNEM İÇİN KISMİ AYLIK HESAPLAMASI
1.Dönem için uygulanan katsayı ve gösterge sistemi 2.Dönem için kaldırılmış ve
yerine güncelleştirilmiş prim esasına dayanan bir sistem getirilmiştir.
Sigortalının 2000 ve daha sonraki yıllara ait prime esas yıllık kazançları;
kazancın ait olduğu yılı takip eden takvim yılları için TÜİK tarafından
açıklanan yıllık TÜFE ve GH ile ayrı ayrı çarpılarak 2008 yılı için
güncel değeri bulunur. 2008 ve 2007 yıllarına ait kazançlar güncel
kabul edildiği için aynen alınır.
Bu döneme ait bütün güncellenmiş kazançlar toplanır ve bu döneme ait prim gün
sayısına bölünerek Ortalama Günlük Kazanç (OGK) bulunur. OGK 30 ile çarpılarak
Ortalama Aylık Gelir (OAG) hesaplanır.
Bu dönem için ABO, sigortalının toplam prim ödeme gün sayısının;
• İlk 3600 günün her 360 günü için % 3.5,
• Sonraki 5400 günün her 360 günü için % 2,
• Daha sonraki her 360 gün için % 1,5 oranlarının toplamından oluşur.
Bu dönemin Tam Aylığı (TA2); Ortalama Aylık Gelirin (OAG) ABO ile çarpılması ile
bulunur. Ortalama Aylık Geliri 800 TL ve ABO %50 olarak bulunan sigortalının bu
döneme ait Tam Aylığı 800 x (50/100) hesabı ile 400 TL olarak bulunur.
Emeklilik Maaşına katılacak olan KA2 ise bu döneme ait tam aylığın, bu dönemin
ağırlığı ile çarpılması ile elde edilir. 500 günü 2.döneme ait olmak üzere toplam 4000 gün prim ödemiş bir sigortalı için bu dönemin ağırlığı 500/4000 ya
da 0.125'dir. Bu dönem için Tam Aylığı 400 TL ve dönem ağırlığı 0.125 olan bu
örnekte KA2; 400 TL x 0.125 = 50 TL olarak hesaplanır
Bulunan kısmi aylık, 2008 Ocak ayına güncellenmiş aylıktır. Bu kısmi aylık
TÜFE'nin tamamı ve Gelişme Hızı'nın %30'u dikkate alınarak emeklilik talep
yılının başına kadar tekrar güncellenir. .
3.DÖNEM İÇİN KISMİ AYLIK HESAPLAMASI
Esas olarak 2.Dönem ile aynıdır. Güncelleştirilmiş Kazanç esasına göre hesaplama
yapılmaktadır. Ancak şartlar sigortalılar için kötüleştirilmiştir. Aylık Bağlama
Oranları düşürülmüş ve Gelişme Hızının tamamı yerine sadece %30'u hesaplamalara
katılmıştır. Bu dönem için Aylık Bağlama Oranı her 360 gün için %2 olarak
belirlenmiştir.
Bu döneme ait hesaplamalar, ABO ve GH değerleri yukarıda belirtildiği şekilde
alınmak şartı ile 2.Dönem için kullanılan yöntemin aynısı kullanılarak
yapılacaktır. Bu döneme ait kazanç güncellemeleri emeklilik talep yılı
başlangıcına göre yapılacaktır. Emeklilik yılı ve bir önceki yıla ait kazançlar
güncel kabul edildiği için arttırılmadan hesaplara dahil edilecektir.
Bu döneme ait hesaplanan maaş, sigortalının bu döneme ait prim gün sayısının
toplam prim gün sayısına oranı ile çarpılarak bu döneme ait kısmi aylığı
belirlenir.
SİGORTALININ EMEKLİ MAAŞI
Kısmi aylıkların hesaplanması ve güncelleştirilmesi tamamlandıktan sonra sigortalının emeklilik
maaşı tespit edilir. Emekli maaşı her 3 dönem için hesaplanıp
güncelleştirilmiş kısmi aylıkların toplamına eşittir. Emeklilik talep yılı başı
itibarı ile bulunan bu maaşa, emeklilik tarihine göre Ocak ve Temmuz maaş
artışları uygulanır..
Hesaplanan emekli maaşına yüzde 4-5 oranında ek ödeme eklenerek sigortalının banka hesabına yatırılır.
|
|